By\u0142o ju\u017c pisane na tym blogu na temat nazewnictwa i tego, \u017ce ludzie zawsze musz\u0105 nadawa\u0107 komu\u015b lub czemu\u015b okre\u015blone nazwy. Wynika to z pragnienia uporz\u0105dkowania \u015bwiata, nadania mu sensu i zerwania tajemnic z czego tylko si\u0119 da. Nazywamy przedmioty, zwierz\u0119ta, zjawiska pogodowe, ludzi, elementy wyposa\u017cenia domu czy garderob\u0119. Musimy wiedzie\u0107 z czym mamy do czynienia, co w\u0142a\u015bnie si\u0119 nam objawi\u0142o i jak wyt\u0142umaczy\u0107 komu\u015b nasze do\u015bwiadczenia. Nazwy s\u0105 wsz\u0119dzie i zawsze b\u0119d\u0105, a je\u017celi ich zabraknie to znaczy, \u017ce zabrak\u0142o te\u017c cz\u0142owieka. S\u0105 te\u017c tytu\u0142y, kt\u00f3re dotycz\u0105 wszystkich dzie\u0142 sztuki i wisz\u0105 nad lub pod nimi, jak plakietki, kt\u00f3re maj\u0105 za zadanie sprawi\u0107, \u017ce dane dzie\u0142o nie zgubi si\u0119 w t\u0142umie i nie zniknie bez wie\u015bci. Jednak tytu\u0142u w przypadku sztuki maj\u0105 inne, bardzo wa\u017cne zadanie, kt\u00f3re jest potrzebne wszystkim \u2013 nakierowuj\u0105 odbiorc\u00f3w na sens utworu, wyja\u015bniaj\u0105 po cz\u0119\u015bci znaczenie tego, co widz\u0105, s\u0142ysz\u0105 lub ogl\u0105daj\u0105. Tytu\u0142u pomagaj\u0105 w odnalezieniu jakiej\u015b warto\u015bci w \u015bwiecie sztuki, pozwalaj\u0105 na posegregowanie sobie wszystkiego i unikni\u0119cie zagubienia si\u0119 w przes\u0142aniu, jakie p\u0142ynie z tworu zrodzonego przez artyst\u0119. Ale potrafi\u0105 one r\u00f3wnie\u017c mocno namiesza\u0107 odbiorcom w g\u0142owach, wyprowadzi\u0107 w pole i zagra\u0107 na czyim\u015b nosie.<\/p>\n
Od czas do czasu s\u0142yszy si\u0119 o dzie\u0142ach sztuki, kt\u00f3re budz\u0105 kontrowersje swoimi tytu\u0142ami. Tym bardziej w przypadku tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re nawi\u0105zuj\u0105 do religii, \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w czy polityki. Arty\u015bci lubi\u0105 czasem poruszy\u0107 czyje\u015b umys\u0142y i cia\u0142a, daj\u0105c swoim dzie\u0142om tytu\u0142u odwa\u017cne, blu\u017aniercze wr\u0119cz. A po zaznajomieniu si\u0119 z danym dzie\u0142em okazuje si\u0119, \u017ce ca\u0142a kontrowersja nie by\u0142\u0105 konieczna, \u017ce okre\u015blony utw\u00f3r jest tylko utworem, kt\u00f3rego tytu\u0142 w jakim\u015b stopniu nawi\u0105zuje do przekazu, ale r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by\u0142oby u\u017cy\u0107 innych s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c by pasowa\u0142y. Tytu\u0142y dzie\u0142 sztuki potrafi\u0105 mocno namiesza\u0107 w g\u0142owach i wprowadzi\u0107 w b\u0142\u0105d. Zbyt mocno przywi\u0105zali\u015bmy si\u0119 do nich i zbyt dos\u0142ownie je odbieramy. S\u0105 to tylko s\u0142owa, kt\u00f3re faktycznie mog\u0105 pom\u00f3c w zrozumieniu sztuki, ale i bez nich mo\u017cna si\u0119 obej\u015b\u0107, bo licz\u0105 si\u0119 w ko\u0144cu emocje, jakie dane dzie\u0142o w nas wzbudza. Sugerowanie si\u0119 tytu\u0142em nie zawsze jest dobre.<\/p>\n
Z drugiej strony tytu\u0142y s\u0105 w\u0142a\u015bnie t\u0105 pomocn\u0105 d\u0142oni\u0105, kt\u00f3ra nakierowuje odbiorc\u00f3w na odpowiednie tory i pozwala im przybli\u017cy\u0107 si\u0119 do prawdziwego sensu artystycznego tworu. Jednak i w tym przypadku mog\u0105 by\u0107 one ca\u0142kowicie umowne, bo w sztuce najpi\u0119kniejsza jest w\u0142a\u015bnie dowolno\u015b\u0107 interpretacji i swobody w odbieraniu p\u0142yn\u0105cych do nas bod\u017ac\u00f3w. Mo\u017cemy mie\u0107 niejednokrotnie do czynienia z obrazem, kt\u00f3ry nic nam nie m\u00f3wi, kt\u00f3ry pokryty jest farb\u0105 w pozornie niedba\u0142y spos\u00f3b i teoretycznie nie przedstawia sob\u0105 niczego nam znanego. Ale tytu\u0142, kt\u00f3ry jest temu dzie\u0142u przypisany przez artyst\u0119 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 kluczem do poj\u0119cia ca\u0142o\u015bci. Mo\u017ce to by\u0107 dowolne s\u0142owo, dowolna fraza, kt\u00f3ra sprawi, \u017ce w\u0142a\u015bnie to widzie\u0107 b\u0119dziemy w pozornym chaosie. To jest przyk\u0142ad mocnego zwi\u0105zania si\u0119 dzie\u0142a ze swoim tytu\u0142em, ze swoj\u0105 nazw\u0105. Ale s\u0105 te\u017c tytu\u0142y, kt\u00f3re ca\u0142kowicie odbiegaj\u0105 od tego, co przedstawia sob\u0105 dane dzie\u0142o. Tak jak we wspomnianych wcze\u015bniej dzie\u0142ach kontrowersyjnych tak i w ka\u017cdym innym dochodzi\u0107 mo\u017ce do kontrastu, sprzeczno\u015bci, kt\u00f3re maj\u0105 za zadanie uruchomi\u0107 umys\u0142 odbiorc\u00f3w i zagra\u0107 na ich wyobra\u017ani.<\/p>\n
Tytu\u0142y dzie\u0142 s\u0105 potrzebne, a jednocze\u015bnie nie musz\u0105 w og\u00f3le istnie\u0107. Wszak niejednokrotnie spotykamy si\u0119 z dzie\u0142ami sztuki, kt\u00f3re nazwy s\u0105 pozbawione, albo kt\u00f3re nazywaj\u0105 si\u0119 po prostu \u201ebrak tytu\u0142u\u201d w ka\u017cdym j\u0119zyku. Czy odbi\u00f3r tych dzie\u0142 jest utrudniony w jaki\u015b spos\u00f3b? Czy obcowanie z nimi jest mniej przyjemne czy uskrzydlaj\u0105ce? Nie, bo tytu\u0142y s\u0105 cz\u0119sto elementem umownym, a niekiedy stanowi\u0105 nierozerwalny z dzie\u0142em element, kt\u00f3ry mimo wszystko nie jest wymagany. Bo dowolno\u015b\u0107 w interpretacji sztuki sprawia, \u017ce i bez nazewnictwa, bez typowego dla ludzi porz\u0105dkowania sobie \u015bwiata mo\u017ce j\u0105 odbiera\u0107 i cieszy\u0107 si\u0119 z jej obecno\u015bci w naszym \u017cyciu. Tytu\u0142y s\u0105 jedn\u0105 wielk\u0105 sprzeczno\u015bci\u0105, ale i wskaz\u00f3wk\u0105 dla odbiorc\u00f3w jednocze\u015bnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
By\u0142o ju\u017c pisane na tym blogu na temat nazewnictwa i tego, \u017ce ludzie zawsze musz\u0105 nadawa\u0107 komu\u015b lub czemu\u015b okre\u015blone nazwy. Wynika to z pragnienia uporz\u0105dkowania \u015bwiata, nadania mu sensu i zerwania tajemnic z czego tylko si\u0119 da. Nazywamy przedmioty, zwierz\u0119ta, zjawiska pogodowe, ludzi, elementy wyposa\u017cenia domu czy garderob\u0119. Musimy wiedzie\u0107 z czym mamy do … Czytaj dalej Tytu\u0142y wyja\u015bniaj\u0105 wiele, ale mog\u0105 by\u0107 te\u017c zwodnicze<\/span>